Lata 1918 - 1939 Archives - ŚWIAT SYBIRU

16.04.1922. Niemcy i Rosjanie znowu razem, czyli podpisanie traktatu w Rapallo

Koniec I wojny światowej nie oznaczał, że w Europie zapanował bezwzględny spokój. Wręcz przeciwnie – jednym ze skutków Wielkiej Wojny były problemy gospodarcze licznych państw. Szansą na ich przezwyciężenie dla krajów Ententy były reparacje wypłacane przez Niemcy oraz zwrot pożyczek zaciągniętych przez Rosję w czasach caratu. Jednak zarówno Niemcy jak i Rosjanie nie byli zbyt chętni do spłacenia swoich zobowiązań. Postanowiono więc zająć się tymi dwiema niecierpiącymi zwłoki sprawami na międzynarodowej konferencji gospodarczej, którą zwołano na wiosnę 1922 roku do włoskiej Genui.

czytaj dalej

23.02.1918. „Czerwony świt”, czyli utworzenie Armii Czerwonej

Żołnierze Armii Czerwonej w Charkowie, 1920 r., domena publiczna Szykuj się do wojny Znane łacińskie przysłowie głosi: Si vis pacem, para bellum,...

czytaj dalej

1.12.1934. Zabójstwo Kirowa

Siergiej Kirow i Józef Stalin w 1934 roku, domena publiczna Ten dzień zapoczątkował nowy etap w dziejach Związku Sowieckiego. Zabójstwo, którego...

czytaj dalej

16.11.1918. Depesza niepodległości

11 listopada to w Polsce Narodowe Święto Niepodległości. Obchodzone jest na pamiątkę wydarzenia z 1918 roku, gdy urzędująca w Warszawie Rada Regencyjna przekazała na ręce Józefa Piłsudskiego zwierzchnictwo nad odradzającym się Wojskiem Polskim. Było to możliwe dzięki kilku czynnikom. Przede wszystkim dlatego, że poprzedniego dnia Piłsudski przybył do polskiej stolicy, zwolniony uprzednio z twierdzy magdeburskiej, w której był przetrzymywany od sierpnia 1917 roku. Ponadto w Warszawie działali prężnie członkowie utworzonej przez Piłsudskiego Polskiej Organizacji Wojskowej, wywierając na Radę Regencyjną swoistą presję. Nie należy też zapominać, że od 9 listopada w Niemczech, ostatnim biorącym udział w wojnie zaborcy, trwała rewolucja. To między innymi te czynniki umożliwiły Piłsudskiemu przejęcie władzy, co stanowiło ważny krok ku wolności Rzeczpospolitej. Jednak do uznania Polski za państwo niepodległe na arenie międzynarodowej droga była jeszcze długa. Pierwszym krokiem w tym kierunku była nadana przez Józefa Piłsudskiego depesza.

czytaj dalej

27.10.1924. Na straży granicy wschodniej – początek funkcjonowania Korpusu Ochrony Pogranicza

Pomimo tego, że wojna polsko-bolszewicka dobiegła końca w marcu 1921 roku i Polska oraz Rosja Sowiecka, a następnie Związek Sowiecki teoretycznie żyły na stopie pokojowej, to w praktyce sytuacja na wschodnim pograniczu Polski przez kolejne lata nie należała do spokojnych. Sowieckie grupy dywersyjne raz po raz przechodziły na teren Polski by siać ciągły niepokój. Kradzieże, rozboje, podpalenia, ataki na linie kolejowe…to tylko niektóre z form sowieckich działań po polskiej stronie granicy. Straż Graniczna nie była w stanie sobie z tym wszystkim poradzić. Polski rząd wiedział, że musi działać zdecydowanie. Podjęto decyzję, że do zabezpieczenia polskiego terytorium należy powołać specjalną, elitarną jednostkę, która zapewni spokój na wschodnich rubieżach kraju.

czytaj dalej

15.08.1920. Wróć Jasieńku z tej wojenki – przełomowy dzień bitwy warszawskiej

Mówiąc o bitwie warszawskiej z 1920 roku zwykle myślimy o 15 sierpnia. Tego dnia bowiem obchodzimy jej rocznicę. Jednak w rzeczywistości sytuacja latem 1920 roku była znacznie bardziej skomplikowana, a sama bitwa trwała znacznie dłużej niż jeden dzień.

Na Warszawę!

Front Zachodni Armii Czerwonej pod dowództwem Michaiła Tuchaczewskiego przystąpił do decydującej ofensywy już 4 lipca 1920 roku. Kierunkiem natarcia bolszewików była Warszawa. To przez nią i „przez trupa białej Polski”, jak mówił Tuchaczewski, wiodła droga do światowej rewolucji komunistycznej. Polska była więc dla bolszewików tylko przystankiem, który okazał się zaporą nie do przejścia.

Jednak w lipcu i pierwszej połowie sierpnia sytuacja nie wyglądała korzystnie dla strony polskiej. Armia Czerwona nacierała z ogromnym impetem, zmuszając polskich żołnierzy do ciągłego odwrotu na zachód. 13 sierpnia bolszewicy przystąpili do decydującego uderzenia na polską stolicę. Rozpoczęła się bitwa warszawska.

czytaj dalej

11.08.1937. Zginęli za pochodzenie – „operacja antypolska NKWD”

Był czas, kiedy w Związku Sowieckim Polacy masowo tracili życie tylko z powodu swojego pochodzenia i nazwiska. Jednym z elementów „Wielkiego terroru”, rozpętanego przez Stalina w latach 1937–1938, była tzw. „operacja polska”, w ramach której funkcjonariusze NKWD, pod zarzutem szpiegostwa, wymordowali co najmniej 111 tys. Polaków.

czytaj dalej